Wat is Cortisol?
Cortisol is een steroidhormoon, geproduceerd in de bijnierschors. Het is een "stresshormon" en regelt o.a. stressreactie, bloedsuiker, ontstekingsreacties en energieverdeling in het lichaam. Het speelt een cruciale rol in de stofwisseling, het immuunsysteem en het slaap-waakritme.
Samen met de hormonen adrenaline en noradrenaline (hormonen van de bijniermerg) is het de belangrijkste hormonen bij stressreacties op dreiging en gevaar. Het helpt het lichaam alert te blijven en energie vrij te maken bij stress. Te veel cortisol in het lichaam kan leiden tot gezondheidsproblemen!
Gevolgen van het te hoog cortisol spiegel in ons lichaam
- verhoogde bloedsuiker: cortisol zorgt ervoor dat er meer glucose in het bloed komt voor snelle energie wat zorgt voor meer trek in suiker en energiepieken en -dalen
- verhoogde bloeddruk: cortisol versterkt de werking van adrenaline wat zich uit in verhoogde hartslag en gespannen gevoel in het lichaam
- spierspanning neemt toe: gespannen kaken, stijve nek of rug en generele verhoogde spierspanning in het lichaam
- onderdrukking van het immuunsysteem: cortisol remt ontstekingen wat kan leiden tot slechter herstel en verhoogde vatbaarheid voor infecties.
- slechte spijsvertering door dat energie naar overleving gaat en niet naar de spijsvertering wat zich in opgeblazen gevoel en minder goede voedselopname.
Mentale en neurologische gevolgen van een te hoog cortisol in het lichaam
- Onrust en alertheid, het brein blijft in een waakstand
- slecht geheugen en concentratie, cortisol beïnvloed de hippocampus (geheugengebied)
- slechter slapen, als cortisol 's avonds te hoog is kan je moeilijk slapen en/of vroeg wakker worden
Hormonale effecten
Een te hoge cortisol spiegel kan andere hormonen onderdrukken.
- oestrogeen
- progesteron
- schildklierhormonen
Klachten:
opvliegers, vermoeidheid, gewrichtspijn en stemmingswisselingen
Wat is de HPA-as?
is een belangrijk regelsysteem in het lichaam dat bepaald hoe je met stress omgaat. HPA staat voor:
H = Hypothalamus: merkt stress op (pijn, angst, lichamelijke belasting, slaaptekort, emotionele stress) en geeft een signaalhormoon CRH af
P = Hypofyse: reageert hierop en maakt ACTH hormoon. ACTH gaat via het bloed naar de bijnieren
A = Bijnieren: reageren op ACTH en produceren CORTISOL
Wanneer er genoeg cortisol is, krijgt de Hypothalamus een rem-signaal en de productie stopt. Dit heet een negatieve feedbacklus.
Deze drie werken samen als een soort stress-regelkring tussen hersenen en lichaam