Wat is Cortisol?
Cortisol is een essentieel hormoon wat geproduceerd in de bijnierschors van onze nieren. Het wordt vaak het "stresshormon" genoemd en heeft meerdere belangrijke functies:
1. Stressrespons: het stelt ons lichaam in state om alert te reageren of fysieke of psychische stress door energie (glucose) vrij te maken voor onze spieren en hersenen.
2. Stofwisseling: het reguleert de verwerking van suikers, vetten en eiwitten waardoor de bloedsuikerspiegel stabiel blijft en ons lichaam over brandstof beschikt.
3. Slaap-waakritme: Cortisol piekt in de ochtend om ons wakker en alert te maken en daalt gedurende de dag om je voor te bereiden op de slaap.
4. Immuunsysteem: Cortisol werkt ontstekingsremmend door als een soort "rem" op ons immuunsysteem te fungeren.
Hoe werkt het dan bij stress met Corisol?
Gezonde situatie:
bij acute stress/gevaar zet Cortisol alle energie naar onze spieren en hersenen om te kunnen overleven. Daardoor worden processen die op dit moment minder belangrijk zijn - zoals een immuunreactie of de spijsvertering - op een laag pitje gezet. Als
Gevolgen van het te hoog cortisol spiegel in ons lichaam
- verhoogde bloedsuiker: cortisol zorgt ervoor dat er meer glucose in het bloed komt voor snelle energie wat zorgt voor meer trek in suiker en energiepieken en -dalen
- verhoogde bloeddruk: cortisol versterkt de werking van adrenaline wat zich uit in verhoogde hartslag en gespannen gevoel in het lichaam
- spierspanning neemt toe: gespannen kaken, stijve nek of rug en generele verhoogde spierspanning in het lichaam
- onderdrukking van het immuunsysteem: cortisol remt ontstekingen wat kan leiden tot slechter herstel en verhoogde vatbaarheid voor infecties.
- slechte spijsvertering door dat energie naar overleving gaat en niet naar de spijsvertering wat zich in opgeblazen gevoel en minder goede voedselopname.
Mentale en neurologische gevolgen van een te hoog cortisol in het lichaam
- Onrust en alertheid, het brein blijft in een waakstand
- slecht geheugen en concentratie, cortisol beïnvloed de hippocampus (geheugengebied)
- slechter slapen, als cortisol 's avonds te hoog is kan je moeilijk slapen en/of vroeg wakker worden
Hormonale effecten
Een te hoge cortisol spiegel kan andere hormonen onderdrukken.
- oestrogeen
- progesteron
- schildklierhormonen
Klachten:
opvliegers, vermoeidheid, gewrichtspijn en stemmingswisselingen
Wat is de HPA-as?
is een belangrijk regelsysteem in het lichaam dat bepaald hoe je met stress omgaat. HPA staat voor:
H = Hypothalamus: merkt stress op (pijn, angst, lichamelijke belasting, slaaptekort, emotionele stress) en geeft een signaalhormoon CRH af
P = Hypofyse: reageert hierop en maakt ACTH hormoon. ACTH gaat via het bloed naar de bijnieren
A = Bijnieren: reageren op ACTH en produceren CORTISOL
Wanneer er genoeg cortisol is, krijgt de Hypothalamus een rem-signaal en de productie stopt. Dit heet een negatieve feedbacklus.
Deze drie werken samen als een soort stress-regelkring tussen hersenen en lichaam