Nervus Vagus
De Nervus vagus hoort bij het parasympatische zenuwstelsel en helpt je lichaam om te ontspannen en herstellen. Hij zorgt voor rust, herstel en veiligheid in ons lichaam. Hij wordt ook de zwevende zenuw genoemd, omdat hij als enigste -van onze twaalf hersenzenuwen- het hoofd verlaat en zich naar beneden vertakt via het gezicht, keel, hart, longen en middenrif tot in het buikgebied.
Samen met zijn tegenspeler de Sympathicus vormen ze het autonome zenuwstelsel. Ze zijn beide belangrijk en horen samen te werken. Ee gezond zenuwstelsel kan soepel tussen beide systemen schakelen.
Als de Nervus vagus actief is voelen we ons kalm, warm, aanwezig, verbonden en veilig.
Wat zijn de symptomen van een slecht werkende Nervus vagus?
kan leiden tot lichamelijke klachten, psychosomatische klachten, chronische vermoeidheid, pijn, opgeblazen gevoel en andere symptomen zoals: spijsverteringsproblemen, hartkloppingen, angst, hoofdpijn en een breed scala aan onverklaarbare klachten!
Zijn tegenstander de Sympathicus daartegen zorgt voor actie, alertheid en overleven. Hierdoor kunnen we snel reageren bij gevaar om te vechten of om te vluchten. En dat is essentieel om te kunnen overleven.
Maar als de sympathicus te lang "aan" staat kan je klachten krijgen. Het systeem raakt uit balans. Dit kan zich uiten door:
hoge spierspanning, gespannen kaken, slecht door kunnen ademen (Hyperventilatie), hoge hartslag, slecht slapen, strakke benen/kuiten, vermoeidheid, prikkelbaarheid. Door de aanhoudende spanning in je lichaam wordt het steeds moeilijker om je eigen lijf te kunnen voelen en wij raken het contact met ons eigen lichaam kwijt!
Dus de sympathicus staat vandaag de dag te veel "aan". Niet door echte gevaar, maar door STRESS van: sociaal media, mobile telefoons, werkdruk, school prestatie, druk familie leven en alles goed willen doen, de laat hoog leggen. Maar ook door oude overlevingspatronen, die we ons als kind aangeleerd hebben, spelen hier een belangrijke rol bij.
Het lukt ons niet meer om echt te ontspannen. Ons lichaam houd de spanning letterlijk vast en wij merken het niet eens meer meer. Wij vinden het normaal om met zen allen zo rond te lopen!
Ons zenuwstelsel is uit balans, het sympathische deel heeft de overhand en ons parasympatische systeem is veer te zoeken! We rakken geestelijk en lichamelijk overprikkelt en worden ziek!
Leer hier meer over de Polyvagaaltherorie ontwikkelt door van Stephen Porges:
deze theorie beschrijft hoe ons zenuwstelsel voortdurend de omgeving scant of we veilig zijn of niet en hoe dat onze gevoelens, gedachten en reacties beïnvloedt.
Kort gezegd onderscheid Stephen Porges drie toestanden:
1. Veiligheid en verbinding = ventrale vagus
- je voelt je rustig
- je kunt contact maken met anderen
- je denkt helder en voelt je relatief veilig
- je lichaam staat open voor herstel, groei en verbinding
2. Vecht- en vluchtstand = sympathicus
- je lichaam maakt zich klaar voor actie
- hartslag en ademhaling gaan omhoog
- je voelt stress, angst, irritatie of onrust
- dit is nuttig bij gevaar, maar uitputtend als het te lang duurt!
3. Bevriezen of Afsluiten = dorsale vagus
- je trekt je terug of voelt hoe je verdoofd
- weinig energie, futloosheid of machteloosheid
- het lichaam schakelt als het ware naar een overlevingsstand
- dit kan optreden wanneer stress of dreiging overweldigend voelt!
De kern van de Polyvagaaltherorie is:
Je zenuwstelsels reageert niet alleen op echt gevaar, maar ook op de waarneming van
veiligheid of onveiligheid
Les hier meer over ons stresshormon Cortisol
Wat kan je zelf doen om de Nervus vagus te activeren?
Het is belangrijk om je lichaam en geest in balans te houden tussen stress en rust. Naast deze balans is Veiligheid een belangrijke voorwaarde voor je zenuwstelsel om rust en balans in je lijf te ervaren. Want als wij ons niet veilig voelen kan ons zich lichaam niet ontspannen en/of aan rust en herstel werken. Pas als wij ons in onze omgeving veilig voelen kunnen we ons mentaal en geestelijk goed ontwikkelen. Essentiel is hier een veilige omgeving waarin we leven en groot worden. Voel je je veilig in je eigen lijf, mag je door je opvoeders/omgeving jezelf zijn of moet je je aanpassen aan je opvoeders/omgeving? Mag je jezelf ontwikkelen of niet? Dit is heel bepalend voor je ontwikkeling!
Dit doe je door je Nervus Vagus -onderdeel van ons parasympatische systeem- te activeren door:
- ademhalingsoefeningen , brengen je vrijwel meteen terug in je lijf en activeert de rust modus. Verleng of verdubbel je uitademing; adem bijvoorbeeld 4 seconden in en 6-8 seconden langzaam uit
- rustige bewegingen: wandelen in de natuur, yin-yoga, rek- en strekoefeningen
- lichaamsgerichte oefeningen zoals: yoga, bodyscan, ontspanningsoefeningen
- een warm bad met lavendel
- neuriën, zingen of chanten. De nervus vagus loopt langs de stembanden, trillingen stimuleren de nervus vagus
- mediteren en mindfulness
- grondingsoefeningen, maak contact met de aarde
- hartdancing
- massage
- knuffelen
- lachen
- lummelen, een keer niets doen
- dansen en naar muziek luisteren
- jezelf bloot stellen aan kou
- ga in de natuur, de natuur heeft een helend vermogen
- leg je mobiel aan de kant, minder de prikkels door sociaal media en internet
- positieve sociale contacten
Tekenen dat je nervus vagus actief is:
- je ademhaling is rustig en diep
- je hartslag voelt kalmer
- je lichaam is ontspannen: schouders, kaken, buik, psoas-spier en benen
- je voelt meer warmte in handen en voeten
- je kunt beter nadenken en voelt je minder opgejaagd
- goede spijsvertering, de nervus vagus loopt door tot bij onze darmen
- je voelt meer verbinding met jezelf en anderen